10 กันยายน 2568 นี้ ถือเป็นวันแรกของการจัดงานประเพณีพ้อต่อของศาลเจ้าเซ่งเต็กเบ่วกวนอิมไต่ซือ หรือ ศาลเจ้าผ้อต่อก้ง ซึ่งถือเป็นจุดใหญ่ในการจัดงานพ้อต่อของเมืองภูเก็ตมายาวนาน มิวเซียมภูเก็ตเลยขอพาทุกคนไปรู้จักศาลเจ้าแห่งนี้กัน
.
ศาลเจ้าแห่งนี้เป็นศาลเจ้าเก่าแก่ของเมืองภูเก็ต สร้างโดย “อ๋องปุ้นเถี้ยม” และภรรยาชื่อ “อำแดงหั้ว” ซึ่งทำเหมืองอยู่ในบริเวณบ้านบางเหนียว โดยขุมเหมืองแห่งนี้ รัชกาลที่ 6 ครั้งเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ ก็ได้เคยเสด็จทอดพระเนตรการทำเหมืองของอำแดงหั้วในคราวเสด็จประพาสปักษ์ใต้ เมื่อวันที่ 29 เมษายน พ.ศ.2452
.
จากคำบอกเล่า เดิมศาลเจ้าแห่งนี้เป็นศาลปุ่นเถ่ากงมาก่อน ซึ่งสร้างขึ้นเพื่อปกปักษ์รักษาชุมชนและการทำเหมืองแร่ดีบุก ต่อมาได้มีการอัญเชิญพระโพธิสัตว์กวนอิมมาประดิษฐาน และมีการเขียนภาพ “ผ้อต่อก้ง” ขึ้นตามลำดับ ภาพหลังองค์ผ้อต่อก้งจึงกลายเป็นองค์ประธานของศาลเจ้าพร้อมกับการประกอบพิธีพ้อต่อซึ่งเป็นพิธีอุทิศส่วนกุศลให้กับดวงวิญญาณในช่วงสารทจีน ถือเป็นเทศกาลใหญ่ประจำปีของชาวเมืองภูเก็ต
.
ชาวเมืองภูเก็ตมักเรียกศาลเจ้าแห่งนี้ว่า “ศาลเจ้าผ้อต่อก้ง” ตามเทพประธานโดยศาลเจ้าแห่งนี้มีชื่อทางการว่า “เซ่งเต็กเบ่วกวนอิมไต่ซือ” คำว่า “เซ่งเต็กเบ่ว” แปลว่า ศาลเจ้าเลิศกุศล จากข้อความที่สลักบนกระถางธูปเก่าแก่เป็นหลักฐานสำคัญที่บอกว่าศาลเจ้าแห่งนี้สร้างขึ้นในช่วงปี พ.ศ.2423 ปัจจุบันศาลเจ้าแห่งนี้มีอายุกว่า 145 ปีแล้ว
.
สำหรับองค์ “ผ้อต่อก้ง” ประธานของศาลเจ้า เดิมเป็นภาพเขียนสีบนผนังด้านในสุด ต่อมามีการบูรณะเป็นภาพนูนต่ำ ชาวภูเก็ตเชื่อว่าเป็นอวตารขององค์ประโพธิสัตว์กวนอิม ที่แบ่งภาคไปโปรดสัตว์ในนรกภูมิ ถือเป็นเทพผู้ควบคุมวิญญาณและโลกหลังความตาย โดยองค์ผ้อต่อก้งนี่เองที่จะถูกอัญเชิญเป็นประธานในการจัดงานพ้อต่อหรืองานสารทจีนตามที่ต่าง ๆ ในรูปของงานประติมากรรมกระดาษคล้ายเครื่องกงเต็ก หรือ ป้ายพระนามและกระถางธูป เพื่อควบคุมดวงวิญญาณในการเซ่นไหว้
.
นอกจากองค์ผ้อต่อก้งและประเพณีพ้อต่อแล้ว ศาลเจ้าแห่งนี้ยังเต็มไปด้วยภาพเขียนจิตกรรมจีน โดยภาพจิตรกรรมชิ้นสำคัญคือแผ่นไม้คานเหนือประตูทางเข้า ที่วาดเป็นเรื่องราวการลงทัณฑ์ในนรกภูมิ ซึ่งเป็นปริศนาธรรมที่ผู้สร้างเจตนาให้ผู้ที่มากราบองค์ผ้อต่อก้งเกรงกลัวต่อการทำบาป
.
ปัจจุบันภาพเขียนชุดนี้ได้รับการบูรณะขึ้นใหม่เป็นภาพปูนปั้นเมื่อปี พ.ศ.2550 แต่สำหรับใครที่อยากชมของดั้งเดิม มิวเซียมภูเก็ตแอบกระซิบว่าให้เดินเข้าไปในพิพิธภัณฑ์ของโรงเรียนเทศบาลบ้านบางเหนียวที่กำลังเปิดให้เข้าชมในช่วงเทศกาลพ้อต่อ แผ่นไม้ภาพเขียนนรกภูมิของเดิมซ่อนตัวอยู่ที่นั่น
.
สำหรับปีนี้ศาลเจ้าได้จัดงานพระเพณีพ้อต่อในช่วงวันที่ 10 – 21 กันยายน 2568 มิวเซียมภูเก็ตก็ขอเชิญชวนทุกคนนะครับ
.
แผนที่และกำหนดการณ์งานพ้อต่อในเขตเทศบาลนครภูเก็ต
https://www.facebook.com/share/p/16cYYUzyyB/
แผนที่และกำหนดการณ์งานพ้อต่อชุมชนกะทู้
https://www.facebook.com/share/p/1EyhUHnHK1/
.
อ้างอิง/ข้อมูลเพิ่มเติม
1.หนังสือรวมประวัติของศาลเจ้าเซ่งเต็กเบ่วบางเหนียวภูเก็ตและที่มาของประเพณีพ้อต่อบางเหนียว
คัดลอกจากเพจ มิวเซียมภูเก็ต
