ไหว้พระจันทร์ภูเก็ต
กลมเกลียว สมบูรณ์ สมหวัง
——————-
พรุ่งนี้แล้วนะครับกับอีกหนึ่งประเพณีสำคัญประจำปีเมืองภูเก็ต นั่นคือประเพณีไหว้พระจันทร์ มิวเซียมภูเก็ตเลยถือโอกาสชวนทุกคนไปเรียนรู้เรื่องประเพณีไหว้พระจันทร์เมืองภูเก็ตกันครับ
.
#พระจันทร์กับชาวจีน
ย้อนกลับไปในสังคมจีนโบราณดวงจันทร์ถือเป็นอีกหนึ่งธรรมชาติบนท้องฟ้าที่มีความสัมพันธ์อย่างลึกซึ้งต่อวิถีชีวิต ทั้งในด้านอารมณ์ความรู้สึกซึ่งจะเห็นได้จากบทกวีที่มักรำพัน เปรียบเปรยถึงดวงจันทร์ ด้านวิถีความเป็นอยู่ที่จะเห็นได้จากตำนานความเชื่อต่าง ๆ เช่น ตำนานเฒ่าจันทราที่ชาวจีนเชื่อกันว่า คือผู้ถือบันทึกดวงชะตาเด็กเกิดใหม่ เป็นผู้หยั่งรู้อนาคตของคู่สมรส และตำนานเทวีฉางเอ๋อกับกระต่ายหยก และในด้านการดำรงชีพ การโคจรของดวงจันทร์ยังถือเป็นตัวกำหนดระบบปฏิทินของจีน ดวงจันทร์จึงสัมพันธ์กับการเพาะปลูกซึ่งเป็นกิจกรรมที่สำคัญของผู้คนมาแต่โบราณ
.
ด้วยเหตุผลเหล่านี้จึงเป็นที่มาของประเพณีไหว้พระจันทร์ ซึ่งจะจัดขึ้นในช่วงกึ่งกลางฤดูสารท ตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 8 ตามปฏิทินจันทรคติจีน ช่วงนี้ถือเป็นช่วงเปลี่ยนฤดูกาลและเป็นเวลาแห่งการเก็บเกี่ยวผลผลิตทางการเกษตรทั้ง ข้าว ธัญพืชต่าง ๆ ที่เก็บมาได้จะถูกนำมาทำขนมเพื่อบูชาบรรพบุรุษและดวงจันทร์ซึ่งถือเป็นธรรมชาติที่มีอิทธิพลต่อการเพาะปลูก สิ่งเหล่านี้ยังคงทิ้งรากไว้ในไส้ขนมไหว้พระจันทร์แบบดั้งเดิมรวมถึง ตงชิ้วเปี๊ย ขนมไหว้พระจันทร์ของชาวฮกเกี้ยนด้วย ที่จะมีไส้เป็นธัญพืชต่าง ๆ สะท้อนความอุดมสมบูรณ์ของการทำเกษตรกรรม
.
#เริ่มไหว้พระจันทร์กันเมื่อไหร่
ประเพณีไหว้พระจันทร์ของชาวจีนมีหลักฐานเก่าแก่ถึงช่วงราชวงศ์เซี่ยซึ่งจะทำเฉพาะกษัตริย์เท่านั้น ต่อมาประเพณีนี้ได้ทำกันอย่างแพร่หลายทั่วไปและถือเป็นเทศกาลของรัฐในสมัยราชวงศ์ซ่ง (พ.ศ.1503 – 1822) จนถึงสมัยราชวงศ์หยวนซึ่งเป็นราชวงศ์มองโกล ประเพณีนี้ได้ถูกนำกลับมาปฏิบัติเฉพาะราชสำนักอีกครั้งโดยสั่งห้ามประชาชนทำพิธีไหว้พระจันทร์ แต่มีตำนานที่กล่าวถึงชาวจีนได้ใช้วันไหว้พระจันทร์เป็นวันนัดหมายในการยึดอำนาจคืนจากมองโกล ถือเป็นอีกหนึ่งเรื่องราวประเพณีไหว้ประจันทร์ที่มีอิทธิพลต่อสำนึกความรักชาติของชาวจีน วันนี้จึงมีความหมายสื่อถึงความกลมเกลียวของชาวจีนอีกด้วย
.
#ไหวัพระจันทร์ภูเก็ต
สำหรับชาวภูเก็ต ส่วนใหญ่สืบเชื้อสายจากชาวจีนฮกเกี้ยนอาจไม่ได้มีพิธีไหว้พระจันทร์ที่คึกคักมากนักเมื่อเทียบกับชาวจีนกลุ่มอื่น ๆ แต่จะให้ความสำคัญในฐานะวันกำเนิด(แซยิด)องค์เทพปุ้นเถ่ากง หรือ ฮกเต็กเจี่ยสีน ซึ่งเป็นเทพเจ้าที่ชาวจีนฮกเกี้ยนให้ความเคารพอย่างมาก ทุกบ้านจะมีภาพหรือโต๊ะบูชาอยู่ภายในบ้านและมักมีศาลเจ้าเก่าแก่ที่อยู่คู่กับชุมชน เมื่อถึงวัน 15 ค่ำ เดือน 8 ตามปฏิทินจีนชาวภูเก็ตก็จะมีการตั้งขนมไหว้พระจันทร์เซ่นไหว้เทพปุ้นเถ่ากงภายในบ้านรวมถึงศาลเจ้าก็จะมีพิธีกรรมในการเซ่นไหว้ เฉลิมฉลองวันแซยิดและจัดพิธีไหว้พระจันทร์ของชุมชนในช่วงค่ำ
……………………………
.
เอกสารอ้างอิงและข้อมูลเพิ่มเติม
1.หนังสือ เทศกาลจีนและการเซ่นไหว้ โดยถาวร สิกขโกศล
2.บทความ 50 ปี มนุษย์เหยียบดวงจันทร์ จัดฉาก กฎหมายอวกาศ RARE EARTH เหมืองนอกโลก โดยไทยรัฐ
