สองสามวันที่ผ่านมานี้เมืองภูเก็ตได้มีโอกาสต้อนรับ อ.เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์ “ศิลปินของชาติ”มาบรรยายองค์ความรู้ในการเตรียมจัดมหกรรมศิลปะร่วมสมัยนานาชาติ Thailand Biennale, Phuket​ 2025 หนึ่งในกิจกรรมที่อาจารย์ไปทำนั้นคือการไป “หลูดหอย” ที่อนุสาวรีย์หอยของชาวภูเก็ต ถือเป็นกระแสฮือฮาไม่น้อย วันนี้มิวเซียมภูเก็ตเลยจะพาทุกคนไปรู้จักอนุสาวรีย์หอยแห่งนี้กัน

.

#เหตุที่เรียกอนุสาวรีย์หอย ด้วยเพราะรูปทรงของอนุสาวรีย์มีลักษณะโค้งเว้าคล้ายเปลือกหอย ชาวภูเก็ตจึงเรียกว่าอนุสาวรีย์หอยกันติดปาก โดยมีกิจกรรมพิเศษที่เกิดขึ้น นั่นคือการ “หลูดหอย” ถือเป็นกิจกรรมยอดฮิตของเด็ก ๆ ภูเก็ตตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันร่วมถึงอาจารย์เฉลิมชัยที่ต้องมาหลูดหอยตามรอยคนภูเก็ตกับเขาด้วยในครั้งนี้

.

อนุสาวรีย์แห่งนี้มีชื่ออย่างเป็นทางการว่า อนุสาวรีย์หลัก 60 ปี หรือ The Milestone สร้างโดยความร่วมมือของหน่วยงานรัฐและเอกชนโดยมีบริษัททุ่งคาฮาเบอร์ทิน เดรดยิง เป็นหัวหอกหลัก เพื่อเป็นอนุสรณ์แก่เรือขุดแร่ดีบุกลำแรกของโลก ที่เริ่มดำเนินการครั้งแรกในอ่าวทุ่งคา จังหวัดภูเก็ต เมื่อปี พ.ศ.2450 โดยมีแผนที่จะสร้างอนุสาวรีย์ในปี พ.ศ.2510 ซึ่งครบรอบ 60 ปีที่เรือขุดแร่เปิดดำเนินการพอดีจึงเป็นที่มาของชื่อ “อนุสาวรีย์หลัก 60 ปี” แต่มาเปิดอย่างเป็นทางการในปี พ.ศ.2512 โดยเรือขุดแร่ลำนี้ถือเป็นวิทยาการสมัยใหม่ที่ปฏิวัติการขุดแร่ดีบุก และเป็นต้นแบบของเรือขุดแร่ในภูมิภาคเอเซียอาคเณย์อีกนับร้อยลำในเวลาต่อมา ถือเป็นประวัติศาสตร์หน้าสำคัญของการขุดแร่ดีบุกโลก

.

#ที่จริงเรียกอนุสาวรีย์หอยก็ไม่ผิดเพราะมีหอยเป็นแรงบันดาลใจ โดยที่มาของรูปแบบอนุสาวรีย์นั้นเกิดจากการประกวดออกแบบโดยกรมทรัพยากรธรณี ในช่วงปี พ.ศ.2511 กำหนดเงินรางวัลแก่ผู้ชนะการออกแบบเป็นเงิน 3,000 บาท มีผู้ส่งแบบเข้าประกวดรวม 5 ราย ผู้ที่ชนะการประกวดคือ นายชวลิต หัศพงษ์ โดยแนวคิดของผู้ออกแบบได้นำเอารูปกะพ้อตักดินของเรือขุดแร่และเปลือกหอยมาประยุกต์เข้าด้วยกันกลายเป็นรูปแบบอนุสาวรีย์ที่เราเห็นในปัจจุบัน

.

เมื่อได้แบบแล้วบริษัททุ่งคาฮาเบอร์เป็นผู้ลงมือก่อสร้างตั้งแต่วันที่ 4 มิถุนายน พ.ศ.2512 แล้วเสร็จในวันที่ 20 พฤศจิกายน ปีเดียวกัน ใช้งบประมาณทั้งหมด 150,120 บาท โดยตัวอนุสาวรีย์ตั้งอยู่บริเวณสวนสาธารณะปากอ่าวทุ่งคาซึ่งเป็นบริเวณเดียวกับที่เรือขุดแร่เคยดำเนินการ หากดูภาพในอดีตจะเห็นว่าในช่วงที่อนุสาวรีย์เพิ่งสร้างจะมีทะเลเป็นฉากหลังและแสงอาทิตย์ลอดผ่านช่องกึ่งกลางอนุสาวรีย์ ภายหลังมีการถมพื้นที่เพิ่มจนกลายเป็นแหลมในปัจจุบัน

.

อนุสาวรีย์หลัก 60 ปีแห่งนี้จึงถือเป็นอนุสาวรีย์ที่อยู่คู่เมืองภูเก็ตมาอย่างยาวนาน ผูกพันกับความทรงจำของผู้คนอันหลากหลาย เป็นทั้งอนุสรณ์ความทรงจำของโลก ในฐานะประวัติศาสตร์หน้าสำคัญของวิทยาการการการขุดแร่ดีบุกซึ่งเกิดขึ้นครั้งแรกที่ภูเก็ต เป็นงานประติมากรรมชิ้นสำคัญของเมือง และเป็นสไลด์เดอร์หอยของเด็ก ๆ ภูเก็ตรุ่นแล้วรุ่นเล่ามามากว่า 50 ปี

.

ข้อมูลเพิ่มเติม/อ้างอิง

อนุสรณ์เรือขุดแร่ดีบุกลำแรกของประเทศไทย หลัก ๖๐ ปี THE MILESTONE 28 พฤศจิกายน 2512 โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การซื้อและการขาย (แห่งประเทศไทย) จำกัด กรุงเทพ ฯ 2512,

ข้อมูลจาก เพจมิวเซียมภูเก็ต https://www.facebook.com/share/p/1HJc5oGh2B/